Παιδί και Διαζύγιο… Πληροφορίες και συμβουλές.

Ο χωρισμός των γονέων και το επικείμενο διαζύγιο είναι φορείς αναστάτωσης και ψυχικού πόνου τόσο για το ίδιο το ζευγάρι όσο και για τα παιδιά τους. Το διαζύγιο/ χωρισμός θα επιφέρει μεγάλο εύρος αλλαγών στην καθημερινότητα ενός παιδιού, αλλαγές που  μπορεί να προκαλέσουν στο παιδί ένα αίσθημα αβοήθητου και μεγάλη σύγχυση. Έρευνες έχουν δείξει ότι δεν είναι το διαζύγιο αυτό κάθε αυτό που μπορεί να δημιουργήσει συναισθηματικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες στο παιδί αλλά πως οι γονείς θα χειριστούν το διαζύγιο.

Τι να πούμε στο παιδί;

Όσο δύσκολη και αν φαντάζει η ανακοίνωση του διαζυγίου στο παιδί, είναι κάτι που πρέπει να γίνει. Η παρουσία και των δύο γονέων θα απαλύνει το φόβο της εγκατάλειψης και θα δώσει στο παιδί το αίσθημα της συμφωνίας και σταθερότητας ενός γεγονότος που δεν πρόκειται να αλλάξει (βοήθεια προς την αποδοχή).

  • Πείτε στο παιδί την αλήθεια: είναι καλό το παιδί να γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους χωρίζετε, αποφύγετε όμως βαρύγδουπες έννοιες και ακατανόητες λέξεις που μπορεί να μπερδέψουν και να πανικοβάλλουν περισσότερο. Πείτε κάτι απλό και ειλικρινές.
  • Τι πρέπει να ξέρει: η ηλικία του παιδιού και το επίπεδο των γνωστικών και αντιληπτικών του ικανοτήτων είναι που καθορίζουν την επεξεργασία των πληροφοριών που θα του δώσετε. Γενικά, τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται λιγότερες λεπτομέρειες ενώ σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας (σχολικής- εφηβικής) θα χρειαστεί να δώσετε περισσότερες πληροφορίες και «εξηγήσεις».
  • Σε αγαπάμε: όσο απλό και αν ηχεί, το παιδί πρέπει να γνωρίζει πως η αγάπη σας για αυτό δεν έχει μειωθεί ή χαθεί. Διαβεβαιώστε το πώς θα συνεχίσει να έχει την φροντίδα και στοργή σας και κάντε το πράξη.
  • Παρέχετε διευκόλυνση: ανακουφίστε το παιδί, ενημερώνοντάς το πώς κάποια πράγματα θα αλλάξουν στη ζωή και καθημερινότητά του ενώ κάποια άλλα όχι.
  • Αποφύγετε τις κατηγορίες: είναι ζωτικής σημασίας να είστε ειλικρινείς με το παιδί σας, χωρίς όμως να είστε επικριτικοί με τον/την σύζυγό σας. Δείξτε σεβασμό ο ένας προς τον άλλον και προσπαθήστε να συμφωνείτε ως προς τις αιτίες που οδηγούν στο χωρισμό σας.
  • Προετοιμάστε τη συζήτηση μαζί με τον/την σύζυγό σας: προβλέψτε πιθανές ερωτήσεις που θα σας φέρουν σε δύσκολη θέση ή αντιπαράθεση ώστε να τις αποφύγετε.

Τρόποι να καθησυχάσετε το παιδί

Το διαζύγιο για τα παιδιά είναι ένα είδος απώλειας, απώλεια του ενός γονέα από την καθημερινότητά τους, απώλεια της ζωής τους όπως τη ζούσαν μέχρι τώρα.

  • Ακούστε το παιδί σας και ενθαρρύνετέ το να μοιραστεί τα συναισθήματά του. Βοηθήστε το να βρει λέξεις για να εκφράσει αυτό που νοιώθει. Το παιδί μπορεί να διστάζει να δείξει τι πραγματικά νοιώθει από φόβο μήπως και σας πληγώσει. Παροτρύνετέ το να εκφράσει αυτό που πραγματικά αισθάνεται για να κατορθώσει να αποφορτιστεί.
  • Ξεκαθαρίστε τυχόν παρανοήσεις. Πολλά παιδιά πιστεύουν πως το διαζύγιο των γονέων έχει να κάνει με κάτι που είπαν ή έκαναν τα ίδια. Φέρνουν στο μυαλό τους στιγμές διαφωνίας με τους γονείς, όταν πήραν χαμηλούς βαθμούς στο σχολείο ή τον τσακωμό τους με άλλα παιδιά σε ένα πάρτι. Να είστε υπομονετικοί στις επεξηγήσεις σας και να τους υπενθυμίζετε την αγάπη σας.

Παροχή σταθερότητας

Μολονότι είναι καλό στα παιδιά να προάγουμε την ευελιξία και την ανθεκτικότητα, η περίοδος του διαζυγίου είναι περίοδος μεγάλων και επίπονων αλλαγών. Φροντίστε να κάνετε όσο το δυνατόν λιγότερες αλλαγές στην καθημερινότητά του. Θα βοηθήσετε το παιδί σας να αντέχει στις ματαιώσεις και στις επώδυνες αλλαγές, παρέχοντάς του σταθερότητα. Κρατήστε τις καθημερινές ρουτίνες και προσπαθήστε να διατηρήσετε παρόμοιους κανόνες και οι δύο, χωρίς να εφαρμόζετε αυστηρά προγράμματα ή να είστε άκαμπτοι και αδιάλλακτοι.

Φυσιολογικές αντιδράσεις των παιδιών στο άκουσμα του διαζυγίου

  • Θυμός και για τους δύο γονείς, τον εαυτό τους και τα αδέρφια τους. Εκδήλωση αδερφικής αντιζηλίας και έντονων καυγάδων
  • Λύπη: μπορεί να είναι σκυθρωπά, να κλαίνε συχνά, να μη θέλουν να βρίσκονται με τους φίλους τους, να είναι αποσυρμένα ή υπερδραστήρια σε βαθμό που να πυροδοτούνται συγκρούσεις
  • Άρνηση: δείχνουν αδιαφορία για το χωρισμό, κάνουν πως δεν τους νοιάζει ή προσπαθούνε να φέρουν τους δύο γονείς κοντά
  • Ανασφάλεια: δε θέλουν να πάνε στο σχολείο, στις δραστηριότητές του, σε παιδικά πάρτι από φόβο μήπως και «χάσουν» τον άλλον γονέα και δεν τον ξαναδούν
  • Εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων (πόνους στην κοιλιά, στο κεφάλι), έχουν ανήσυχο ύπνο, βλέπουν εφιάλτες, απώλεια όρεξης (δεν τρώνε φαγητά «που πρέπει να φάνε» ως τιμωρία προς τους γονείς)
  • Παλινδρόμηση: επιστρέφουν σε προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια και μπορεί να μιλάνε με μωρουδίστικη φωνή, να μη λένε σωστά τις λέξεις, να «βρέχουν» το κρεβάτι τους το βράδυ, να ζητήσουν να κοιμούνται μαζί με το γονιό (ενώ έχουν ξεπεράσει αυτή τη φάση). Σε αυτές τις περιπτώσεις αποφύγετε την κριτική και φροντίστε να είστε υποστηρικτικοί, παρέχοντας αρκετή φροντίδα.

Φροντίστε τους εαυτούς σας

Είστε παράδειγμα προς μίμηση για το παιδί σας! Είναι καλό να μην παραμελήσετε τη φυσική- σωματική σας κατάσταση και την ψυχική- συναισθηματική σας υγεία. Φροντίστε να τρώτε καλά, να αθλείστε, να περιποιείστε την εξωτερική σας εμφάνιση. Κρατείστε προσωπικό ημερολόγιο που μπορείτε να καταγράφετε συναισθήματα, σκέψεις, γεγονότα και συγκρίνετέ τα μετά από καιρό για να δείτε την πρόοδο που έχετε κάνει και τι έχετε καταφέρει. Μιλήστε και συναντηθείτε με φίλους. Είναι καλό να μην αποκοπείτε από ανθρώπους που μπορούν να σας αγκαλιάσουν και να σας υποστηρίξουν. Μπορείτε, εναλλακτικά, να γίνετε μέλος μιας ομάδας διαζευγμένων γονέων και να παίρνετε μέρος στις συναντήσεις τους. Θα είναι αρκετά ανακουφιστικό.