Αδεξιότητα Κινήσεων Μέρος 2ο: Τι παρατηρούμε;

Δεν ταιριάζουν πάντα όλα τα χαρακτηριστικά που θα παρουσιαστούν παρακάτω σε ένα παιδί. Το κάθε παιδί έχει το δικό του ξεχωριστό προφίλ. Ωστόσο, συχνά εμφανίζονται σε νηπιακή ηλικία οι πρώτες ανησυχητικές ενδείξεις που αφορούν στην κίνηση (πχ το παιδί καθυστερεί να κατακτήσει κινητικά ορόσημα, όπως το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας, το ποδήλατο ή προσπερνά άλλα σημαντικά ορόσημα, δηλαδή το παιδί μπουσουλάει και βαβίζει πολύ λίγο ή και καθόλου).

Σε γενικές γραμμές οι δυσκολίες αφορούν δεξιότητες αδρής και λεπτής κινητικότητας, οπτικοκινητικής οργάνωσης/συντονισμού και οπτικής και ακουστικής αντίληψης και επηρεάζουν αρνητικά τη συμμετοχή του παιδιού σε δραστηριότητες αντίστοιχες της χρονολογικής του ηλικίας.
Σπάνια όμως μιλάμε για δυσκολία στον Συντονισμό των Κινήσεων πριν το παιδί να ξεκινήσει το σχολείο. Πιο αναλυτικά, μερικά από τα συμπτώματα που μπορούν να εμφανιστούν ανά τομέα λειτουργικής ενασχόλησης και ανάλογα με την ηλικία του παιδιού είναι:

  • Αυτοεξυπηρέτηση

– Ανήσυχος ύπνος. Το παιδί συχνά ξυπνά κατά την διάρκεια της νύχτας και χρειάζεται καθησύχαση.
– Καθυστέρηση στην εκπαίδευση δεξιοτήτων χρήσης της τουαλέτας.
– Δυσκολία στην εκμάθηση δεξιοτήτων ένδυσης/απόδυσης. Το παιδί:
– Καθυστερεί να ντυθεί το πρωί. Μπερδεύει τη σειρά με την οποία βάζει τα ρούχα, δυσκολεύεται στην τοποθέτηση ρουχισμού (το μέσα-έξω, το μπρος-πίσω) και αξεσουάρ (κάλτσες, γάντια, σκούφοι).
– Δυσκολεύεται με τα κουμπώματα των ρούχων (φερμουάρ, κουμπιά, κόπιτσες, κορδόνια).
– Αδεξιότητα κινήσεων κατά την σίτιση. Το παιδί δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει μαχαιροπίρουνα και λερώνεται συχνά.
– Αργή εκτέλεση δραστηριοτήτων προσωπικής υγιεινής, κυρίως όταν δεν βλέπει τα χέρια του (λούσιμο, χτένισμα, βούρτσισμα δοντιών κ.ά.).

  • Παιχνίδι

– Υπερκινητικότητα ή αντίθετα αποφυγή κινητικών δραστηριοτήτων (π.χ. στην παιδική χαρά).
– Δυσκολία σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τρέξιμο, πηδηματάκια, ισορροπία και παιχνίδια με μπάλα. Η κίνηση στον χώρο είναι ασυντόνιστη, με έλλειψη ρυθμού.
– Δυσκολία με κατασκευαστικά παιχνίδια, όπως τα τουβλάκια και τα παζλ, αδέξια χρήση των χεριών.
– Δυσκολία με το χειρισμό πεταλιού σε ποδήλατο. Προτιμά παιχνίδια που δεν απαιτούν συνεργασία χεριών και ποδιών ταυτόχρονα.
– Αποφεύγει την αναρρίχηση και το σκαρφάλωμα. Αγχώνεται με το ύψος.
Δυσκολία στο συμβολικό και φανταστικό παιχνίδι.
Λόγος και ομιλία
– Ο λόγος του παιδιού είναι αργός και διακεκομμένος. Συχνά μοιάζει να παλεύει να πει μία λέξη.
– Καθυστέρηση στην ομιλία (άρθρωση), παρά το καλό επίπεδο κατανόησης του λόγου.
– Τα λάθη αυξάνονται ανάλογα με το μήκος και την πολυπλοκότητα της λέξης.
– Αυξημένες δυσκολίες κατά την διαδικασία φωνημικής σύνθεσης και ανάλυσης λέξης.

  • Σχολείο

– Φτωχή οργάνωση:
– δυσκολία να προσαρμοστεί στο πρόγραμμα του σχολείου.
– ξεχνά να πάρει από το σπίτι το απαραίτητο υλικό και εξοπλισμό (τετράδια, μολύβια, χάρακα κ.ά.).
– δεν μεταφέρει μηνύματα από το σχολείο στο σπίτι (πχ διάβασμα για το σπίτι).
– Δυσκολία στην κατάκτηση χωρικών και χρονικών εννοιών.
– Δυσκολίες στη χρήση σχολικών οργάνων (μολύβια, χάρακας, διαβήτης).
– Εξαιτίας των δυσκολιών στην ακουστική επεξεργασία και την οπτική αντίληψη επηρεάζεται η ικανότητα του παιδιού:
– να ενισχύσει την ακουστική και οπτική του μνήμη σε βαθμό αντίστοιχο της χρονολογικής του ηλικίας
– να συγκρατήσει και να εκτελέσει σειρά από οδηγίες/εντολές
– να τοποθετήσει και να γράψει τους αριθμούς στη σωστή σειρά
– να αντιγράψει από απόσταση/από τον πίνακα

Πολύ σημαντικές θεωρούνται επίσης και οι δευτερεύουσες συμπεριφορές που απορρέουν από το αίσθημα αποτυχίας που συχνά αισθάνεται το παιδί και αφορούν δεξιότητες επικοινωνίας, προβλήματα συμπεριφοράς και μαθησιακές δυσκολίες.

  • Δευτερεύουσες συμπεριφορές

– Το παιδί εμφανίζει συναισθηματικά προβλήματα (μικρή αντοχή στη ματαίωση, μειωμένη αυτοπεποίθηση, έλλειψη κινήτρου), γίνεται ευαίσθητο και ευσυγκίνητο.
– Άγχος αποχωρισμού από τον ενήλικα (γονείς, παππούδες, δασκάλους).
– Συχνά παρουσιάζει έλλειψη αυτοεκτίμησης. Θεωρεί άλλα παιδάκια περισσότερο έξυπνα, κοιτάζει τον διπλανό του και αντιγράφει/μιμείται τις κινήσεις του.
– Δε δείχνει ενδιαφέρον ή αποφεύγει δραστηριότητες, κυρίως αυτές που απαιτούν κινητικό συντονισμό. Οι συνεχείς αποτυχίες το οδηγούν στην απομόνωση από τους συνομήλικούς του.
– Δυσκολεύεται να κάνει φίλους.
– Ενώ στο σχολείο εμφανίζεται συνεργάσιμο, στο σπίτι θυμώνει και αρνείται να συνεργαστεί.
– Εμφανίζει μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσκολία να:
– διατηρήσει την προσοχή του για το απαιτούμενο χρονικό διάστημα
– να αναπτύξει δεξιότητες γραφής (ευανάγνωστα γράμματα, κατάλληλος ρυθμός και σωστή οργάνωση κειμένου στη σελίδα)
– να αναπτύξει δεξιότητες ανάγνωσης


Πηγές:
-How to understand and support children with dyspraxia, Lois Addy, 2000
-Understanding developmental dyspraxia. A textbook for Students and Professionals, Madeleine Portwood, 2003
-The out-of-sync child, recognizing and coping with sensory processing disorder, Carol Stock Kranowitz, 2005